Alweer dat wantrouwen: gebrekkige hulp aan gedupeerden toeslagaffaire

30 oktober 2024 om 13:01 Mensen

De toeslagenaffaire is voor de meeste mensen alweer voorbij. Niet voor gedupeerden Leila en Astrid uit Bilthoven. Ze willen graag hun verhaal doen over hoe onze gemeente tekortschiet in het bieden van de brede ondersteuning. Zij ervaren dat zeker niet als de beloofde persoonlijke aanpak. “Het voelt als een herhaling van hoe de regering al jaren met ons om gaat.”

Zowel bij Leila* (45) als Astrid* (46) begon de nachtmerrie in 2006. Tot die tijd dachten ze in een land te wonen dat zijn burgers beschermt tegen onrecht. Maar toen kwam het bericht van de Belastingdienst. Daarin stond dat zij fraudeurs waren die te veel kinderopvangtoeslag hadden gekregen. Alle toeslagen werden stopgezet en Leila en Astrid moesten, zoals alle gedupeerden, onmetelijk grote bedragen terug betalen.Ik heb ook geen droger, kreeg ik als antwoord

SURVIVALSTAND

Leila: ‘Het was echt een hel. Ik kon dat natuurlijk niet betalen. Ik belandde uiteindelijk in de schuldsanering en verloor mijn baan. Lange tijd dacht ik ‘Ik zal wel iets fout hebben gedaan’. Maar dat wás dus niet zo, gelukkig weet ik dat nu. In 2021 werd ik erkend als gedupeerde. Dat was een opluchting maar toen was er al zoveel kapot. Mijn drie kinderen en ik hadden veel schaamte over de opgelegde armoede waarin we leefden.’ Ook Astrid stond vanaf 2006 in de survivalstand: ‘Vanwege alle terugbetalingen moest ik rondkomen van 40 euro per week met 2 kinderen, wat meestal al op ging aan rekeningen. Ik belandde in de bijstand en werd daarin ook nog eens gekort omdat ik bij de Belastingdienst als fraudeur in het systeem stond. Ik leefde in een waas van ongeloof en ook van vriendinnen kwam er geen begrip. De erkenning als gedupeerde had het begin van de weg omhoog moeten zijn. Maar dat was het helemaal niet.’

LOTERIJ

Het begon al met de 30.000 euro die zij beiden van de overheid kregen als erkend gedupeerden. Leila: ‘Dat lijkt een enorm bedrag maar het ging grotendeels op aan de afbetaling van mijn schulden. Met wat er overbleef heb ik wat hoognodige nieuwe dingen voor in huis gekocht. Dat zag er na vijftien jaar armoede echt niet meer uit.’ Astrid gunde haar kinderen een vakantie voor het eerst in tien jaar, maar het geld ging grotendeels op aan schulden en rechttrekken van haar inkomen. Het was dus alles behalve het gevoel van de loterij winnen, zoals sommigen het zagen.In diezelfde periode kregen ze als erkend gedupeerden een brief van de UHT (Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen) dat ze recht hadden op brede ondersteuning vanuit de gemeente. Brede ondersteuning is bedoeld om met een persoonlijk plan van aanpak de gedupeerden te helpen hun leven weer op de rails te krijgen. Leila meldde zich hiervoor bij de gemeente maar werd weggestuurd. ‘Ik kreeg te horen dat ik de eerste was die zich meldde, maar de gemeente had niks opgezet en ze konden niets voor me doen.’ Dit gold ook voor Astrid. Het was een klap in hun gezicht. Tot Leila 3 jaar later toevallig een medewerkster van het Sociaal Team van MENS sprak en over haar situatie vertelde. Zij ging dit vanuit MENS oppakken zei ze, want gedupeerden hebben recht op die brede ondersteuning. ‘We gaan zorgen dat dit een mooie reis voor jullie wordt’. Dat zei ze letterlijk, weet Astrid nog.

GEEN FIJNE REIS

Leila en Astrid kregen weer een beetje hoop. Eindelijk werden ze gezíen en kregen ze serieuze hulp. Bedoeling bij de brede ondersteuning is dat de ouder hier samen met, in onze gemeente, iemand van MENS een persoonlijk plan van aanpak voor schrijft. Maar in de praktijk bleek dat ze voor elk ding dat geld kostte moesten vechten. Leila: ‘Het werd helemaal geen fijne reis. Ze behandelden ons van meet af aan als profiteurs. Dat ben ik niet en was ik nooit. Zo vroeg ik of ik een droger mocht aanschaffen want die heb ik nodig. Ik moet nu de verwarming aanzetten om de was te drogen. ‘Ik heb ook geen droger’ kreeg ik als antwoord van de medewerker van MENS. Dat deed me zo pijn! Hij heeft geen kinderen, vergelijkt doodleuk zijn situatie met de mijne en besluit daarmee dat ik voor overdreven luxe ga. Hoezo persoonlijke aanpak?’ Bij Astrid ging het op dezelfde manier. Waar Leila het na een tijdje opgaf, omdat ze het niet aankon weer tegen een muur van wantrouwen en onbegrip aan te lopen, ging Astrid het gevecht aan: ‘Ik vecht voor die beloofde ruimhartige en respectvolle brede ondersteuning.’

TOESLAGAFFAIRE 2.0

Beiden zijn diep teleurgesteld in hoe de gemeente met hen omgaat. Astrid: ‘Wij weten dat de gemeente van de overheid geld krijgt om de brede ondersteuning uit te voeren, dus zij hoeven niet zo met ons om te gaan. We begrijpen het gewoon niet.’ Leila: ‘De brede ondersteuning draait juist om het kijken naar wat iemand nodig heeft. Daar hoort bij dat medewerkers van MENS elke gedupeerde serieus nemen in hun eigen plan van aanpak. Zoals het nu gaat is, het een herhaling van wantrouwen. Het voelt als een soort Toeslagenaffaire 2.0.’(*Leila en Astrid zijn gefingeerde namen)

REACTIE VAN DE GEMEENTE

Wij hebben als gemeente de taak om gedupeerden van de toeslagaffaire te helpen hun leven weer op de rails te krijgen via de brede ondersteuning. MENS doet dat in opdracht van de gemeente. Zij proberen een goede, ruimhartige maar ook redelijke voorziening te treffen. Dat is niet makkelijk, want soms zit er verschil tussen verwachting en uitkomst. Het blijft tenslotte maatwerk. We gaan daarbij uit van de richtlijnen en kaders van de Vereniging Nederlandse Gemeenten en de Rijksoverheid. Daarbij kijken we inmiddels naar de gemiddelde prijs van producten en diensten plus 30%. Dat geeft de ruimte om doelmatig maar ook ruimhartig te kunnen zijn.Het proces van toeslagen-ondersteuning is de afgelopen jaren soms rommelig geweest voor mensen die ons nodig hadden. Dat erkennen wij. Het gevolg is dat we niet altijd voldoende konden bieden. Er is hard gewerkt om dit te verbeteren. We doen ons best om iedereen passend financieel te helpen. En dat gaat gelukkig vaak heel goed. Soms zijn mensen ontevreden. Dat is vervelend, en daar is ook een klachtenprocedure voor om te kijken of er fouten zijn gemaakt.Op de specifieke situatie van Leila en Astrid kunnen we hier niet inhoudelijk ingaan. Het zou de situatie ook niet beter maken als we dit via de krant behandelen. We hebben beiden uitgenodigd om in gesprek te gaan met ons.