Onderzoek

Armoede veroorzaakt psychische problemen, en andersom

Nieuw onderzoek toont aan dat mensen die in armoede leven een grotere kans hebben op depressie en schizofrenie. Andersom hebben mensen met ADHD en schizofrenie vaker geldproblemen.

Susan Wichgers 10 juli 2024, 17:31

Het lijkt een open deur: mensen met weinig geld hebben vaker psychische problemen, en mensen met psychische problemen leven vaker in armoede. Maar de ontdekking dat het een het ander veroorzaakt is volgens psychiater en onderzoeker Marco Boks van het Amsterdam UMC ‘hartstikke nieuw’.

Boks keek samen met Italiaanse en Engelse onderzoekers naar een oorzakelijk verband tussen armoede en psychische aandoeningen. “De discussie was: word je van psychische problemen arm omdat je daardoor inkomen verliest of doordat je hoge kosten hebt voor zorg? Of is er ook een causale relatie tussen in armoede leven en psychische problemen krijgen?”

Genenset

Dat laatste hebben de onderzoekers boven water weten te halen in een studie die woensdag gepubliceerd werd in Nature Human Behaviour. Daarin hebben ze een genenset kunnen aanwijzen, die samenhangt met zowel armoede als psychische problemen.

Dat betekent overigens niet dat je inkomen bepaald wordt door een ‘armoede-gen’, legt Boks uit. “Om een vergelijking te maken: het zou ook kunnen dat mensen met bruine ogen vaker in armoede leven. Dat wil nog niet zeggen dat je door het hebben van bruine ogen geldproblemen krijgt, maar we moeten dan wel goed naar die groep kijken. Worden ze vaker gediscrimineerd, bijvoorbeeld, of hebben ze slechtere huisvesting?”

De conclusie: wie in armoede leeft, heeft een hoger risico om depressie en schizofrenie te ontwikkelen. Tegelijkertijd hebben mensen die met geldproblemen kampen juist een lager risico op anorexia. “Anorexia wordt vaak gezien als welvaartsziekte”, zegt Boks. “Sommige mensen bestrijden dat, want ook in minder welvarende landen komt het voor. Maar uit onze data blijkt dat armoede het risico op anorexia verlaagt.”

Tot slot vonden de onderzoekers dat mensen met ADHD en schizofrenie dan weer meer kans hebben om geldproblemen te ontwikkelen. Al lag die uitkomst wat meer voor de hand, stelt Boks. “Als iemand een psychose krijgt op z’n 22e, dan doet dat gigantisch veel schade aan de beroepsontwikkeling. Voor ADHD geldt dat natuurlijk ook: mensen doen het slechter op school, krijgen daardoor een baan die minder betaalt.”

Beleidsmakers kunnen de conclusies volgens Boks gebruiken om effectiever in te grijpen, omdat het de noodzaak onderstreept om ook naar sociale factoren te kijken bij psychische problematiek. “Er zit een toxisch element aan armoede, waardoor deze mensen meer risico hebben op ernstige psychiatrische aandoeningen. Depressie en psychoses zijn geen kleinigheden. Wat is dat nou met die armoede wat zo toxisch is, en zouden we dat niet kunnen verbeteren?”

Lees ook:Een ggz-jobcoach helpt meer mensen met psychische problemen aan passend werk

Intensieve begeleiding door een jobcoach kan meer mensen met psychische klachten aan werk helpen, wijst onderzoek uit.