Explosief advies aan ministerie: prinses Laurentien moet volledige afstand nemen van haar eigen stichting

+ Leeslijst

Nieuws

Toeslagenouders Volgens NautaDutilh heeft de prinses nog altijd een „belangrijke, zo niet doorslaggevende” invloed bij de stichting die toeslagenouders helpt. Dat belemmert een succesvolle uitvoering van de opdracht om duizenden gedupeerden te helpen hun schade vast te stellen, stelt het kantoor.

• Auteurs
  • Derk Stokmans
  • en Stefan Vermeulen
• Gepubliceerd op27 maart 2025 om 12:25
• Leestijd3 minuten

Prinses Laurentien van Oranje moet op volledige afstand komen om te staan ​​van de Stichting (Gelijk)waardig Herstel (SGH), die gedupeerden in het Toeslagenschandaal bijstaat.

Dat adviseur advocaten van NautaDutilh aan het ministerie van Financiën in een rapport dat donderdag met de Tweede Kamer is gedeeld, in aanloop naar een debat over de hersteloperatie Toeslagen.

Na kritiek op haar optreden stopte Laurentien vorig jaar als voorzitter van SGH, maar volgens het rapport is zij nog steeds „intensief betrokken bij de manipulatie” en heeft zij via een statutaire constructie informeel nog altijd de touwtjes in handen. Volgens NautaDutilh belemmert die succesvolle uitvoering van SGH's opdracht om duizenden gedupeerden te helpen hun schade enorme te stellen.

De juridische analyse heeft de toch al getroebleerde relatie tussen Financiën en de stichting verder onder druk gezet. Laurentiens rechterhand en mede-oprichter van SGH Gerd van Atten noemde het rapport eerder deze week in De Telegraaf een „stiekeme” persoonlijke aanval en zei dat hij zich er „extreem onveilig” door voelt.

In de analyse die NautaDutilh op verzoek van het ministerie heeft uitgevoerd, hebben de advocaten harde conclusies getrokken over de manier waarop SGH wordt aangestuurd. Er wordt beweerd dat er sprake is van een „ernstig gebrek aan checks and balances ”. De bevoegdheden van de oprichters strijden in de strijd zijn met het ondernemingsrecht, richtlijnen voor goed bestuur en afspraken die SGH met het ministerie heeft gemaakt. Financiën zou vermoedelijk „op korte termijn” met de stichting in gesprek moeten gaan.

Volgens SGH zijn de conclusies van Nauta opgelost. In reactie op het openbaar gemaakt advies gedeeltelijk de stichting donderdag een eigen advocatenadvies, door kantoor Lindenbaum, waarin staat dat de stichting wel degelijk in overeenstemming met de wettelijke eisen wordt bestuurd. „In principe mag SGH zelf bepalen op welke wijze zij haar organisatie inricht, en SGH is conform eisen opgericht en ingericht”, schrijft Lindenbaum.

Ook gedeeltelijk SGH een korte van het ministerie aan de stichting, waaruit bleek dat staatssecretaris Sandra Palmen (Toeslagen, NSC) afgelopen maandag een gesprek over het rapport had met voorzitter van de raad van toezicht van SGH Gert-Jan Segers, bij wie „de boodschap over de versterking van het bestuur” hard was binnengekomen. Volgens Palmen was het een „prettig en constructief gesprek”, staat in de briefing.

Zwaarwegende stam

De advocaten van NautaDutilh schrijven in hun advies dat de statuten van de stichting allerlei functionele bevoegdheden geven aan prinses Laurentien en haar rechterhand Van Atten als „Oprichters”: ze hebben „in de visie, koers en gekozen een zwaarwegende stem”. Daarnaast stellen zij het bestuursreglement vast, kiezen de voorzitter van de raad van toezicht en hebben ook banden met andere bestuurders en toezichthouders.

Deze constatering is opvallend, omdat verantwoordelijke staatssecretaris Palmen deze maand tijdens een interview bij Buitenhof over de rol van Laurentien juist zei dat de prinses „op afstand” stond, en zich „wat verder had teruggetrokken”.

Volgens het adviesrapport hebben de prinses en Van Atten in de praktijk juist een „belangrijke, zo niet doorslaggevende” invloed op beslissingen van de stichting, terwijl ze daar geen (juridische) verantwoordelijkheid voor dragen. Volgens NautaDutilh valt ze volledig „volledig buiten de kaders van wet- en regelgeving”. De enige manier om een ​​einde te maken, schrijft Nauta, is "het volledig schrappen van de Oprichters als gremium". Daar zou dan, schrijven de advocaten „geen informeel zeggenschap voor in de plaats moeten komen”.

De analyse van NautaDutilh stelt ook fundamentele vragen over de ministeriële verantwoordelijkheid voor Laurentien, die lid is van het Koninklijk Huis. Gecombineerd is premier Dick Schoof verantwoordelijk voor deze constructie, die volgens de advocaten juridisch en politiek risicovol is. NautaDutilh interpretatief in het rapport Laurentiens bijzondere positie „waardoor haar een vastgesteld gezag toekomt bestanddelen anderen niet beschikken”.

Integere bedrijfsvoering

De juridisch adviseurs schrijven ook dat SGH niet aan de vereisten van „integere bedrijfsvoering” voldoet. „Er is geen regeling om risico's van belangenversterking of andersoortig onrechtmatig gehandeld door de Oprichters te vermijden [...] en er is geen persoon die hiërarchisch toeziet.”

Volgens de code voor goed bestuur die SGH op de grond van haar contract met de staat moet naleven, "mogen er geen overeenkomsten worden gesloten met (rechts)personen met een geïntegreerde betrokkenheid van de bestuurders". Een van Laurentiens stichtingen verzorgt tegen betaling inwerksessies voor medewerkers van SGH. Die stichting brengt ook kantoorkosten bij SGH in rekening. Van Atten werkt als juridisch adviseur voor SGH.

Megaklus

Het ministerie van Financiën gaf SGH vorig jaar de opdracht voor twintigduizend toeslagenslachtoffers de financiële compensatie definitief vast te stellen – een megaklus ter waarde van bijna 100 miljoen euro. De stichting bleek oorspronkelijk niet in staat deze 'opschaling' uit te voeren, zo bleek uit onderzoek van NRC in oktober.

De jongste cijfers tonen weinig verbetering. Inmiddels zou SGH volgens de eigen berekende hoeveelheden honderden toeslagenouders moeten helpen. Dat was er vorige week 21. Hierdoor bestaat het risico dat gedupeerden ook bij de stichting die uitdrukkelijk bedoeld is om de hersteloperatie te versnellen, lang moeten wachten op compensatie.

Ondanks de onderhandelt het ministerie met SGH over verdere uitbreiding van de opdracht , tot mogelijk alle 41.000 gedupeerden. Dat gebeurt op advies van een commissie onder leiding van oud-Kamerlid Chris van Dam, die daarbij wel twee kanttekeningen plaatste: "De uitvoering vereist dat SGH stevig opschaalt en dat hun bestuur op orde is. Wij denken dat zij hiertoe in staat zijn."