Fatima (40) ervaart eindelijk begrip voor leed door toeslagenaffaire: ‘Ik raakte een kind kwijt’

Fatima (40) uit Zwolle kreeg niet alleen te maken met terugvorderingen van de Belastingdienst, maar moest ook afscheid nemen van een kind. Ze hoopt dat de politiek en de jeugdhulpverlening lering trekken uit het nieuwe onderzoeksrapport. ,,Er is heel veel gezinnen pijn gedaan. Die neem je niet snel weg.”

Ingrid Stijkel 28-03-25, 06:00

De Zwolse moeder Fatima* weet uit eigen ervaring wat de impact is van de pijnlijke toeslagenaffaire op duizenden gezinnen. Binnen enkele jaren is de schuld van haar en haar man opgelopen tot 116.000 euro. Daarnaast gebeurde een van de ergste dingen die een ouder kan overkomen.

,,Toen mijn gezin diep in de schulden raakte, stuurde jeugdzorg een van mijn kinderen naar een gezinsvervangend tehuis zonder duidelijke redenen. Ik heb gevochten als een leeuw en de rechter heeft mij in het gelijk gesteld. Na tien dagen was mijn kind terug.”

,,Het is zo schrijnend dat juist dit kind nu voor een tweede keer uit huis is geplaatst”, vertelt de geëmotioneerde Fatima. Meer hierover later.

Wel of geen verband?

Sinds bekend werd dat ruim tweeduizend kinderen van gedupeerden in het toeslagenschandaal uit huis zijn geplaatst, is er discussie ontstaan over de vraag of er ook een causaal verband bestaat. Om antwoord te geven op die vraag is de commissie-Hamer ingesteld. Deze sprak met gedupeerden, kinderen en hulpverleners.

Mariëtte Hamer presenteerde donderdag haar bevindingen. Die verrassen de Zwolse Fatima allerminst. ,,Zoveel gezinnen ondervinden nog steeds de pijnlijke gevolgen. Dat heeft die commissie goed gezien.”

Verslechterde relaties

Hamer concludeert dat het schandaal rond de kinderopvangtoeslag een grote rol speelde bij de uithuisplaatsing van kinderen uit gedupeerde gezinnen. De stress door financiële problemen leidde tot een verslechtering van de relaties tussen ouders en kinderen. De hulpverlening schoot tekort en de gevolgen voor de kinderen zijn nog altijd groot.

Fatima deed vorig jaar september in de Stentor geëmotioneerd haar verhaal over het verwoestende effect van de toeslagenaffaire op haar gezin. Anoniem, omdat de schaamte groot is. Ook is nu bekend dat duizenden gezinnen getroffen zijn door de foutieve en bekritiseerde werkwijze van de Belastingdienst.

Fatima wil in het openbaar niets zeggen over de samenstelling van haar gezin, omdat de Iraakse gemeenschap in Zwolle waarvan zij deel uitmaakt niet groot is en het gezin daardoor makkelijk te traceren zou zijn.

Schulden lopen op

In 2007 klopt de Belastingdienst bij haar aan: er zouden ten onrechte toeslagen zijn uitgekeerd. Keer op keer moet zij bedragen terugbetalen. Eerst gaat het om de huurtoeslag, later om de kinderopvangtoeslag. De schulden lopen op tot 116.000 euro.

De kinderen kunnen niet langer naar de opvang, waardoor Fatima genoodzaakt is om haar studie af te breken. Door de stress en schaamte komt haar relatie onder druk te staan, met een echtscheiding als gevolg. Omdat haar vertrouwen in de Nederlandse overheid weg is, besluit ze te verhuizen naar Groot-Brittannië. Daar raakt ze in een depressie.

Ze is bang dat haar kinderen van haar worden afgenomen en keert samen met haar ex, met wie ze later weer een relatie krijgt, terug naar Nederland.

Het gezin wordt vervolgens onder toezicht geplaatst en de zorginstanties vinden dat een van de kinderen uit huis geplaatst moet worden. Waarom dit kind? ,,Later kwamen we erachter dat Veilig Thuis wist van de toeslagenaffaire en ons daarop pakte.”

Het gezin is officieel ‘erkend slachtoffer van de toeslagenaffaire’. ,,We proberen de draad weer op te pakken. Ik volg een opleiding en mijn man gaat dat straks ook doen. Een compensatie van 30.000 euro hebben we geaccepteerd. Maar de exacte schade zal veel groter zijn. Dan heb je het over salarisderving en de opleiding die ik niet heb kunnen afmaken. We zijn er emotioneel nog niet klaar voor om daar een rechtszaak over te beginnen, maar dat gaan we zeker doen.”

Hulpverlening ‘niet goed genoeg’

De commissie-Hamer verwijt Jeugdzorg onzorgvuldigheid. ,,Er is te weinig gekeken naar wat er in gezinnen echt aan de hand was. De hulpverlening is niet goed genoeg geweest”, zegt voorzitter Hamer.

In het rapport staat ook dat kinderen die uit huis zijn geplaatst daar tot op de dag van vandaag last van hebben. Relaties met familieleden zijn soms beschadigd. Fatima kan het alleen maar beamen. ,,Oh ja, dit speelt bij ons. De kinderen vertrouwen zelfs familieleden die bij de Nederlandse overheid werken niet meer.”

Het ergste vindt ze nog dat haar kind voor de tweede keer uit huis is geplaatst. ,,We willen het wel aanvechten, maar mijn kind is nu meerderjarig en wil er niet aan meewerken. Er is gewoon door de hulpverleners op mijn kind ingepraat.”

Ze snapt niet hoe het zo ver heeft kunnen komen. ,,Een gezinshulp die we toegewezen kregen zei juist: ‘Waarom hebben jullie hulp nodig? Dit is een gezin zoals vele andere’.”

Dat de onderzoekscommissie nu stelt dat er cultuurverandering bij Jeugdzorg nodig is, kan ze alleen maar toejuichen. Ze hoopt dat de ogen van de politiek en de jeugdinstellingen nu eens echt worden geopend. ,,Er zijn gezinnen kapotgemaakt. Er is ons veel leed aangedaan. Ik ben in feite een kind kwijtgeraakt. We zijn getraumatiseerd. Ik weet niet of die emoties ooit weggaan.’’

In de toeslagenaffaire heeft de Belastingdienst ten onrechte toeslagen teruggevorderd waardoor gezinnen in financiële problemen raakten. Deze fout is later erkend.

*Fatima is een gefingeerde naam. Bij de redactie is de echte naam bekend.

i.stijkel@destentor.nl