Impact van het toeslagenschandaal op de toekomst van gedupeerde jongeren

Rapport – Februari 2026

Over dit rapport

Dit rapport is opgesteld naar aanleiding van het landelijke meldpunt “Het is niet jouw (studie)schuld!” voor jongeren die gedupeerd zijn door het toeslagenschandaal. Het meldpunt en deze rapportage zijn tot stand gekomen door vijf lokale jeugdombudsmannen, met ondersteuning van hoogleraar Richard Gill voor de data-analyse.Onze grote dank gaat uit naar de 1875 jongeren die hun persoonlijke verhaal met ons deelden en daarmee hebben laten zien dat zij meestrijden voor erkenning en herstel.

1. Inleiding

Jongeren zijn, net als hun ouders, slachtoffer geworden van het toeslagenschandaal. Velen groeiden op in armoede, raakten hun thuis kwijt of werden uit huis geplaatst. Jongeren vertellen dat hun jeugd hen is ontnomen. Al jong werden zij financieel en emotioneel medeverantwoordelijk om de dreigingen vanuit de overheid het hoofd te bieden.Pas vele jaren later bleek dat de schuld niet bij de ouders lag, maar bij de overheid. De Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag stelde vast dat gezinnen ongekend onrecht is aangedaan.Jongeren vertellen:

“Er waren dagen dat we zonder stroom sliepen. Mijn moeder kreeg stroom van de buren zodat wij water konden opwarmen om te douchen. We hadden regelmatig deurwaarders aan de deur. Soms aten we dagen niets.”

“Ik heb me kapot gewerkt sinds mijn 14e en geen leuke jeugd gehad. Ik werd gepest vanwege armoede.”

Het toeslagenschandaal heeft ook een enorme impact gehad op de toekomst van deze jongeren. Dromen vielen in duigen. Sommigen konden geen opleiding volgen of moesten stoppen om te gaan werken en zo het gezin te ondersteunen. Veel jongeren die wél studeerden, leenden bij DUO om het gezin te helpen overleven.Toch worden alleen ouders door de overheid erkend als slachtoffer — jongeren niet.Gedupeerde jongeren ervaren dit als zeer onrechtvaardig. Hun ouders krijgen schulden en schade vergoed, inclusief DUO-schulden. Zelfs ex-partners van ouders krijgen compensatie. Maar jongeren blijven achter met torenhoge studieschulden die niet hun schuld zijn.Zij vragen al lange tijd twee dingen:

1. Erkenning als slachtoffer
2. Kwijtschelding van hun DUO-schulden

Beide blijven tot op heden uit.

2. Cijfers opvragen bij de overheid

Tot nu toe zijn er geen officiële cijfers bekend over de impact van het toeslagenschandaal op het toekomstperspectief van gedupeerde jongeren.De jeugdombudsmannen van Rotterdam-Rijnmond, Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Nijmegen vroegen in maart 2025 aan de staatssecretaris van Financiën, de minister van Onderwijs en de directeur-generaal van DUO om inzicht in:

• hoeveel jongeren DUO-schulden hebben
• hoe hoog die schulden zijn
• welk effect het schandaal heeft gehad op hun opleiding

Alleen met die informatie kan een passende oplossing worden gezocht voor het ongekend onrecht dat deze jongeren is aangedaan.Het verzoek werd geweigerd.Volgens de bewindspersonen is een wetswijziging nodig om deze gegevens te verzamelen, en die willen zij niet in gang zetten — omdat ze de jongeren toch niet gaan helpen.Ook de motie-Van Nispen (2025), waarin de Tweede Kamer opriep om inzicht te geven in de hoogte van de DUO-schulden, wordt niet uitgevoerd. De staatssecretaris wil “geen verwachtingen wekken”.De jeugdombudsmannen vinden deze weigering haaks staan op de belofte dat de overheid “alles wil doen om gedupeerde jongeren weer toekomstperspectief te bieden”.

3. Meldpunt “Het is niet jouw (studie)schuld!”

Omdat de overheid geen inzicht wilde geven, besloten de jeugdombudsmannen de informatie zelf te verzamelen via een landelijk meldpunt.Van eind september tot eind oktober 2025 konden gedupeerde jongeren een korte vragenlijst invullen over:

• de impact van het toeslagenschandaal op hun opleiding
• de hoogte van hun DUO-schulden

Meer dan 1800 jongeren vulden de vragenlijst in.

Belangrijkste conclusies

• Gedupeerde jongeren breken twee keer zo vaak hun opleiding af als gemiddeld.
• Ze hebben twee keer zo vaak hoge DUO-schulden.
• De impact van het schandaal werkt nog steeds door in hun leven.

Studieschulden (vergelijking)

• DUO-schulden boven €10.000 komen veel vaker voor.
• DUO-schulden boven €50.000 komen meer dan twee keer zo vaak voor.

Studievertraging en uitval

• 55% deed langer over de studie
• 41% kon de studie niet afmaken
• 30% moest een lager niveau doen
• 4% volgde helemaal geen studie
• Slechts 9% had geen last

Gebruik van DUO-lening

• 78%: eigen levensonderhoud + studie
• 56%: ondersteuning van het gezin
• 52%: eigen overleven (en dat van het gezin)

4. Impact op de opleiding van gedupeerde jongeren

De cijfers laten zien hoe groot de gevolgen zijn voor de opleiding en toekomst van gedupeerde jongeren.

• 40% kon de opleiding niet afronden (landelijk: <20%).
• Meer dan de helft liep studievertraging op.
• Bijna 10% deed langer dan 10 jaar over de opleiding.
• Een derde moest een lager niveau volgen.

Jongeren vertellen:

“Ik moest mijn studie op pauze zetten omdat ik tegen een burn-out aan zat. Het kan toch niet dat een fout van de overheid mijn hele leven blijft bepalen?”

“Ik ben gestopt met mijn studie om mijn moeder financieel te helpen.”

Veel jongeren willen opnieuw studeren, maar durven niet vanwege de hoge DUO-schulden die zij al hebben. Gemeentelijke ondersteuning helpt slechts beperkt: schoolgeld en leermiddelen kunnen soms worden vergoed, maar schulden niet.De Commissie Hamer concludeerde hetzelfde: DUO-schulden vormen een grote belemmering voor herstel en ontwikkeling.

5. DUO gebruikt voor andere zaken dan opleiding

Gedupeerde jongeren hebben vaker hoge DUO-schulden dan gemiddeld. Die schulden zijn lang niet altijd gebruikt voor de studie.

• 56% gebruikte de lening om het gezin te helpen overleven.
• 78% gebruikte de lening voor eigen levensonderhoud.
• 52% gebruikte de lening voor zowel zichzelf als het gezin.

Het was geen vrije keuze om te lenen. Door het toeslagenschandaal waren ouders niet in staat om financieel bij te dragen. De DUO-lening was vaak de enige manier om te overleven.Deze schulden confronteren jongeren dagelijks met het verleden en vormen een grote belemmering voor hun toekomst.

6. De overheid wil niet helpen

De overheid wil de DUO-schulden van gedupeerde jongeren niet kwijtschelden. Dat voelt zeer onrechtvaardig, zeker omdat:

• DUO-schulden van ouders wél worden kwijtgescholden
• DUO-schulden van ex-partners wél worden kwijtgescholden
• jongeren zelf geen enkele regeling hebben

De argumenten van de overheid houden volgens de jeugdombudsmannen geen stand:

Ad 1 — “Er zijn zoveel jongeren met DUO-schulden”

Gedupeerde jongeren zijn geen gewone studenten. Zij zijn slachtoffer van ongekend onrecht.

Ad 2 — “Ze kunnen geld vragen aan hun ouders”

Dit miskent dat jongeren zelfstandig slachtoffer zijn. Bovendien zijn veel relaties beschadigd of verbroken.

Ad 3 — “Ze kunnen naar de gemeente”

Gemeenten kunnen DUO-schulden niet oplossen. De problematische-schuldenregeling is bovendien grotendeels gesloten.

Ad 4 — “DUO heeft uitzonderingen”

Deze uitzonderingen gelden voor alle studenten en houden geen rekening met het toeslagenschandaal.

7. Overige zorgen rond gedupeerde jongeren

Veel jongeren kampen nog steeds met:

• financiële stress
• angst voor schulden
• trauma’s uit hun jeugd
• beperkte ontwikkelkansen
• gebrek aan vertrouwen in de overheid

8. Aanbevelingen

De jeugdombudsmannen doen een dringende oproep:

1. Erken jongeren als slachtoffer van het toeslagenschandaal.
2. Scheid de positie van jongeren van die van hun ouders.
3. Kwijtschelding van DUO-schulden voor gedupeerde jongeren.
4. Ontwikkel een landelijke regeling die wél werkt, zoals aanbevolen door de Commissie Hamer.
5. Zorg voor rust, stabiliteit en ontwikkelkansen, zodat jongeren hun toekomst kunnen opbouwen.

Bron

📄 Origineel rapport:Het is niet jouw (studie)schuld! – Impact van het toeslagenschandaal op de toekomst van gedupeerde jongerenJeugdombudsmannen, februari 2026