Toeslagenaffaire

Het kabinet verdubbelt de wachttijd van toeslagenouders

De staat laat toeslagenouders maanden langer wachten op een beslissing over hun aanvullende compensatie, om zo minder vaak terecht te komen in juridische procedures.

Emiel Hakkenes 23 juni 2024, 22:00

Slachtoffers van het toeslagenschandaal die vragen om vergoeding van hun aanvullende schade moeten voortaan tot een jaar wachten op uitsluitsel hierover. Dat staat in een wetsvoorstel dat demissionair staatssecretaris Aukje de Vries (Toeslagen en Douane) naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Nu nog is de maximaal toegestane wachttijd voor deze groep zes maanden. Met deze maatregel wil De Vries het aantal juridische procedures tegen de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) verminderen.

Een kleine 70.000 mensen hebben zich bij de UHT gemeld als slachtoffer van het toeslagenschandaal. Zij zijn tussen 2005 en 2019 in grote financiële moeilijkheden geraakt doordat de Belastingdienst hen onterecht beschuldigde van fraude met kinderopvangtoeslag.

38 miljoen euro aan dwangsommen

De UHT stelt met een ‘eerste toets’ vast of iemand daadwerkelijk is gedupeerd. Als dat zo is, ontvangt deze gedupeerde een bedrag van 30.000 euro – de zogeheten Catshuisregeling. Vervolgens wordt het dossier van de gedupeerde onderworpen aan een ‘integrale beoordeling’. Als daaruit blijkt dat iemand méér dan 30.000 euro schade heeft geleden, krijgt diegene een extra bedrag. Gedupeerden die vinden dat ook dit bedrag de schade nog niet dekt, kunnen een aanvraag indienen voor een aanvullende compensatie. Ongeveer een kwart van alle gedupeerden doet dit.

Op die aanvraag moet de ‘toeslagenouder’ binnen zes maanden een antwoord krijgen, maar in veel gevallen gebeurt dit niet. De ouder kan de UHT dan in gebreke stellen, waarbij de rechter de UHT een dwangsom kan opleggen. Dat is al meer dan 30.000 keer gebeurd en heeft de schatkist tot nu toe 38 miljoen euro aan dwangsommen gekost.

Rechters hebben zich eerder beklaagd over de hoeveelheid van dit soort zaken die zij moeten afdoen. Zij riepen de UHT – en daarmee de verantwoordelijk staatssecretaris van toeslagen en douane – op om hier iets aan te doen. Het antwoord van staatssecretaris De Vries luidt nu: het verlengen van de wettelijke beslistermijn. De UHT krijgt voortaan een jaar de tijd om een beslissing op een aanvraag te nemen. Als dat niet lukt, mag de termijn met nog eens een jaar worden verlengd.

Van zes weken naar dertig maanden

Deze nieuwe termijnen gaan alleen gelden voor nieuwe aanvragen voor compensatie van aanvullende schade. Die kunnen nog ingediend worden tot 1 januari volgend jaar. Staatssecretaris De Vries was van plan de verdubbelde wachttijden óók te laten gelden voor ouders die nu al een aanvraag hebben lopen, maar zij werd op dit punt teruggefloten door de Raad van State, die het wetsvoorstel heeft beoordeeld.

Ook een ander voornemen laat De Vries op advies van de Raad van State varen. Dat voornemen ging niet over aanvragen, maar over bezwaarschriften van ouders die het oneens zijn met een beslissing van de UHT. Net als bij het beslissen op aanvragen, wilde de staatssecretaris de UHT ook bij de afhandeling van bezwaarschriften meer tijd geven. Die termijn is nu minimaal zes weken; dat zou maximaal dertig maanden worden. Volgens de Raad van State is dat strijdig met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, dat stelt dat iedereen recht heeft op ‘een eerlijke en openbare behandeling van zijn zaak, binnen een redelijke termijn’.

Nu haar wetsvoorstel minder ver gaat dan de bedoeling was, zo schrijft De Vries aan de Tweede Kamer, zal er veel geld (“budgettaire aanpassingen”) nodig blijven voor het betalen van dwangsommen wegens niet tijdig beslissen. De staatssecretaris hoopt dat de Tweede Kamer ‘spoedig na het zomerreces’ over haar wetsvoorstel zal debatteren.

Lees ook:

Hoe de stichting van prinses Laurentien in een kwaad daglicht kwam te staan

Slachtoffers van de toeslagenaffaire zijn zeer tevreden over de manier waarop de stichting van prinses Laurentien hen helpt. Toch zet de regering de samenwerking met de stichting voorlopig stop. Wat is er aan de hand?