‘Laurentien en haar stichting moeten niet door toeslagenaffaire heen fietsen, chaos is verzekerd’

OPINIEEen nieuwe methode om slachtoffers van de toeslagenaffaire te compenseren kan nog wel eens duur uitvallen, bleek uit een geheime notitie van het ministerie van Financiën. Fiscalist Bertus Wernsen denkt dat de bemoeienis van de stichting Gelijkwaardig Herstel zelfs voor chaos zorgt, zegt hij in dit opinieartikel.

Bertus Wernsen 29-05-24, 09:00 Laatste update: 30-05-24, 12:48

• 20 REACTIES

Zodra de problemen te groot worden voor politici lijkt het in Nederland de gewoonte een stichting in te huren met een goed verhaal om de problemen op te lossen. Zo hebben we al iemand gehad die de mondkapjes regelde. Dat heeft miljoenen gekost.

Nu biedt de stichting Gelijkwaardig Herstel, geadviseerd door prinses Laurentien, de compensatie van gedupeerden van de toeslagenaffaire versneld af te doen. Erg veel informatie hierover is nog niet openbaar, maar medewerkers van de Belastingdienst hebben terechte zorgen. Volgens de eerste berichten gaat dit vele miljarden kosten. Dit strooien met belastinggeld zal ongetwijfeld veel gelukszoekers aantrekken. Het zou gaan om een grootschalige pilot.

Chaos

Is er onderhand nog zicht op de afwikkeling? Er zijn al eenmalige bedragen van 30.000 euro betaald, ook aan mensen met kleinere schulden. Krijgen ze nu de kans om dit nog wat op te hogen? Als je gedurende het proces de spelregels verandert, creëer je chaos.

Voor de Belastingdienst is zoiets desastreus.

Daar zijn ze gebonden aan de fiscale regels en de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Gaat er iets goed mis, dan moet het opgelost worden met de bestaande regels. Als daar andere regels van de politiek of een ingehuurde stichting doorheen fietsen is chaos verzekerd. Reken maar dat adviseurs klaar staan om voor hun cliënten het onderste uit de kan te halen. Daarbij hebben ze de keuze om zich te beroepen op de algemene regels van de Belastingdienst of op de riante vergoedingen van de politiek en de stichting van Laurentien.

Als iemand met een schuld van 3000 euro gecompen­seerd wordt met 30.000 euro, kan een ander 60.000 euro eisen voor een schuld van 6000 euro

Bertus Wernsen

Een mix van die regels kan natuurlijk ook. Bijvoorbeeld: Er geldt een gelijkheidsbeginsel: gelijke gevallen moeten gelijk worden behandeld. De Belastingdienst heeft zich hier aan te houden. Als iemand met een schuld van 3000 euro gecompenseerd wordt met 30.000 euro door de politiek, kan een ander met een beroep op het gelijkheidsbeginsel 60.000 euro eisen voor een schuld van 6000 euro. Sowieso is nodig dat de feitelijke schuld en de vergoeding voor geleden schade worden losgekoppeld om het nog enigszins zuiver te houden. De schuld vaststellen kan niemand beter dan de Belastingdienst.

Echtscheiding

De vergoeding voor geleden schade is specialistenwerk en ook daar moet zoveel mogelijk eenduidigheid in komen. Ik mag dan ook hopen dat de stichting zich beperkt tot de schadevergoeding en dat de Belastingdienst het echt fiscale deel blijft afwikkelen. Uit de eerste berichten maak ik op dat er standaardbedragen worden vastgesteld voor bijvoorbeeld een echtscheiding ten gevolge van de toeslagenaffaire. Dit kan een mooie kans zijn om financieel gewin uit je echtscheiding te halen.

Maar zo is er nog van alles denkbaar.

De beoordeling vindt plaats in één gesprek op basis van vertrouwen. Daarna wordt de compensatie berekend. Het verhaal wordt dus niet gecheckt. Het oorzakelijke verband tussen een echtscheiding en de toeslagenaffaire wordt dus niet getoetst. Als de eerste ramingen al op 5 miljard uitkomen, kun je inderdaad rekenen op een veelvoud hiervan.

Nobel streven

Het werken op basis van vertrouwen is een nobel streven. De praktijk is helaas weerbarstiger. De kreet ‘als de toiletjuffrouw weg is, blijft het schoteltje leeg’ komt niet uit de lucht vallen. De aanpak van de stichting zou een pilot zijn, maar als de pilot wordt gestopt is het kwaad al geschied. Belanghebbenden kunnen daarna een beroep doen op de toegepaste regels. Daar is hij weer, dat gelijkheidsbeginsel.

Daarnaast kennen we het vertrouwensbeginsel. De burger moet erop kunnen vertrouwen dat een overheid zich aan haar beleid houdt. Als dat beleid steeds verandert, beroep je je natuurlijk op het voor jou meest gunstige beleid. Het sneue is dat de echte gedupeerden altijd lijden onder degenen die misbruik maken van regelingen. Vooralsnog krijg ik de indruk dat Laurentien en haar stichting voor Sinterklaas mogen spelen en dat Financiën iets heeft gecreëerd waarbij de mondkapjesaffaire verbleekt. Ik ben benieuwd met welke maatregelen dit enorme lek gedicht gaat worden.

Bertus Wernsen uit Deventer is voormalig fiscalist bij de Belastingdienst