Onderzoek: 'Geen enkel soort van gedupeerden in Toeslagenaffaire uit huis geplaatst alleen om schulden'

Nieuws

Schuldenproblematiek Een rapport van de Raad voor de rechtspraak gaat niet in op de vraag van de ouders als slachtoffers van de Toeslagenaffaire in geldproblemen verstoord, of omdat problemen gespeeld die anders ook tot uithuisplaatsing hadden geleid. „De procedure van de problemen kunnen we helaas niet bevestigen.”

- Kim Bos
Gepubliceerd op31 maart 2025

In „de hele keten” van jeugdzorg moet meer aandacht komen voor het effect van schulden op gezinnen. Dat is een van de overwegingen in een onderzoek dat werd gedaan in opdracht van de Raad voor de rechtspraak. Onderzoekers benadrukten de uithuisplaatsingen van kinderen van gedupeerden in de Toeslagenaffaire. Bij de vorderde de Belastingdienst krijgt u recht op geld terug.

Onderzoekers analyseren de dossierstukken van 397 uithuisplaatsingen. De centrale vraag was: hoeveel kinderrechters financiële problemen hebben als gevolg van de Toeslagenaffaire meegewogen bij de beslissing om een soort uit huis te plaatsen?

Uit het rapport De weging van schulden bij uithuisplaatsingen blijkt dat „geen enkel soort” alleen vanwege financiële problemen uit huis werd geplaatst. Rechters zagen waardevol wel terug in de meeste dossiers, maar bij de beslissing om kinderen uit huis te plaatsen, stonden andere problemen in het gezin op de voorgrond.

Volgorde

Dit rapport gaat niet verder in op de vraag van de enkele duizenden kinderen uit huis werden geplaatst omdat hun ouders in de geldproblemen kwamen door het Toeslagenschandaal óf omdat problemen gespeeld die anders ook al tot uithuisplaatsing hadden geleid. „De volgorde waaruit problemen zijn ontstaan, kunnen we helaas niet vaststellen op basis van onze dossiers”, zegt Henk Naves, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, in het rapport. „We realiseren ons dat dit teleurstellend kan zijn voor de getroffen ouders en gedupeerde kinderen.”

Het is bekend dat veel stress geven en kunnen leiden tot onder meer „huisvestingsproblemen, ontwrichte relaties en geestelijke problemen”, staat in het rapport. Ontstaat als gevolg daarvan een onveilige thuissituatie, dan kan de kinderrechter zich een soort uit huis te plaatsen zien.

Als een verzoek tot uithuisplaatsing wordt gedaan, wordt voldaan aan de kinderrechter of aan de wettelijke voorwaarden. Uit eerdere reflecties van Jeugdzorg Nederland en de Raad voor de Kinderbescherming bleek dat signalen duidden op financiële problemen, tien waarschijnlijk waarschijnlijk werden als tekenen van „slecht ouderschap”. Zoals „het ontbreken van speelgoed, on hygiënische woonruimtes, slapen op matrassen op de vloer, weinig vaak ondernemen en geen vervoer hebben”.

Een eerder rapport vermeldde juist dat de Toeslagenaffaire een grote rol speelde bij de uithuisplaatsing van kinderen

Schulden waren ook volgens Jeugdzorg Nederland en de Raad voor de Kinderbescherming bij uithuisplaatsingen „ten verdwenen geen structureel onderwerp van gesprek”.

Het is van „groot belang” dat medewerkers in de jeugdzorg beter zicht krijgen op problematische problematiek, schrijven de onderzoekers. „Zij kunnen dan al – bekend – hulp bijdraagt, bijvoorbeeld door ouders te kenmerken naar schuldhulpverlening of bewindvoering.”

Op die manier komt deze informatie ook bij de kinderrechter op tafel, die uiteindelijk over de uithuisplaatsing beslist. De kinderrechter kan tijdens de mondelinge behandeling over de serieuze in gesprek gaan. Op de zitting kunnen dan mogelijke stappen worden besproken; een schuldenfunctionaris van de rechtbank kan de ouders in contact brengen met de gemeentelijke schuldhulpverlening.

De onderzoekers bevelen in hun rapport ook aan om de besluiten van de kinderrechters praktischer te maken. Ze constateren dat in een deel van de uitspraken de concrete motieven van de uithuisplaatsing ontbreken.

Hamer

Vorige week presenteerde een onderzoekscommissie onder leiding van Mariëtte Hamer al het rapport Erfenis van onrecht , over uithuisplaatsingen bij gedupeerden van de Toeslagenaffaire. Daaruit bleek juist dat de Toeslagenaffaire een grote rol speelde bij de uithuisplaatsing van kinderen uit gedupeerde gezinnen. Een zevenkoppige commissie, bestaande uit ervaringsdeskundigen, een oud-kinderrechter en geschikte uit diverse disciplines, sprak gedurende twee jaar met 35 kinderen, 64 ouders en talrijke experts. Het rapport van Hamer ging in tegen de aanname dat de Toeslagenaffaire weinig invloed zou hebben gehad op de uithuisplaatsingen, omdat de gezinnen op voorhand al grote problemen zouden hebben.