Prinsessengedrag is risico voor Oranjes

Deur Wouter de Winther

Laatst bijgewerkt: 10 min geleden 41 min geleden in Kolommen

De cursus 'hoe word ik minister?' die dinsdag in het Catshuis werd gegeven, kwam geen dag te vroeg. Zeker na het debacle waar het debat over de regeringsverklaring begin juli op uitdraaide, is een lesje 'spreken met één mond' geen overbodige luxe.

De sfeer in het kabinet wordt niet zo goed beschreven. Met name de PVV'ers en BBB'ers laten merken dat ze echt wat van willen maken.

De NSC-bewindslieden gedroegen zich op afstand, soms meer hoog te paard. Er is in de coalitie ook twijfel hoe zelfstandig ze opereren. NSC-fractieleider Pieter Omtzigt en zijn assistent Nicolien van Vroonhoven werden de voorbije week al op het ministerie van Financiën gesignaleerd om de horloges met de twee NSC-staatssecretarissen aldaar gelijk te zetten. Zo ziet een extraparlementair kabinet met grotere afstand tot de Kamer er dus uit, als ze denken dat niemand kijkt.

In het Catshuis wordt verder opgevallen dat de VVD, de spil in de nationale politieke macht, een afwezige indruk maakt. Zelfs vicepremier Sophie Hermans, de fractieleider van de grootste regeringspartij bleek grotendeels om de plooien in de vorige coalitie blij te strijken, zou niet de indruk wekken veel in dit kabinet en zijn mensen te willen investeren.

Marjolein Faber graag op de praatstoel

Vooralsnog spreekt PVV'er Marjolein Faber (Asiel en Migratie) het meest tot de verbeelding. Zij ontwikkelt zich in rap tempo tot een van de gezichtsbepalende ministers van dit kabinet en heeft de potentie de no-nonsense rol te pakken die Rita Verdonk in Balkenende-II een sterrenstatus opleverde bij rechtse publiceren.

Waar Faber in de publiciteit al veel van zich laat horen, valt ze ook binnenskamers op. Naar versterkt mag ze graag op de praatstoel zitten bij overleg. En waar ze tot vreugde van haar partijleider duidelijk geen centimeter heeft gemaakt om op het dossier van een Armeens gezin te bewegen dat is uitgeprocedeerd en het land uit moet, toont ze interesse en vriendelijkheid voor haar kabinetscollega's. Zo viel het iemand tijdens de eerste gezamenlijke kennismaking in het Catshuis op hoe onder de indruk ze was van de levensloop van Nora Achahbar, de staatssecretaris die met de Toeslagen is belast.

Geruzie ontmoette prinses Laurentien

Deze NSC'er staat voor de ingewikkelde taak de toeslagenaffaire eindelijk op te lossen, terwijl ze pardoes beland is in geruzie tussen haar ambtenaren en prinses Laurentien met haar stichting.

Als staatssecretaris moeten ze voor haar ambtenaren staan. Als de NSC-politica weet dat het bestaansrecht van haar partij grotendeels voortkomt uit het opkomen voor de toeslagenouders, verwachten de overige wonderen dat hun partij het dossier in het kabinet zelfs beheert.

Inmiddels weet Achahbar van de 'Jeckyll & Hyde'- ervaringen van haar mensen op het departement, zoals het gedrag van de prinses Laurentien en haar stichting ook wel wordt omschreven. Contact met deze Oranje begon poeslief, maar liep uit op ontploffingen op het moment dat ze haar zin niet kreeg. Dan zouden de ambtenaren met wie ze in gesprek waren op hoge toon toevoegen dat zij persoonlijk verantwoordelijk waren voor de problemen waar toeslagenouders in belandden. Opmerkelijk, want de huidige generatie cliënten heeft belast met de toeslagendossiers zich heel wat vrijwillig gemeld om de affaire tot een goed einde te brengen.

Toen onlangs bekend werd dat er interne klachten waren over Laurentien op Financiën waren geuit, zou de stichting het ministerie hebben voorgesteld om een ​​collectieve reactie te geven dat men zich niet in de berichtgeving herkent. Onder het tapijt dus. Nadat het ministerie dit had aangegeven, zou Laurentiens stichting 'tegenreacties' hebben aangekondigd. Die kon Nederland de afgelopen week noteren uit de mond van diverse oude bekende van de toeslagenaffaire, met als schijnbaar een pleidooi dat het 'jacht' op de prinses moest worden verwijderd. Betrokkenen willen hier, gevraagd, geen commentaar op geven.

Hoewel Achahbar het Toeslagendossier en de betrokkenen is van de prinses en haar stichting van haar voorganger heeft geërfd, is het natuurlijk niet haar taak om leden van het Koninklijk Huis te corrigeren op hun gedrag. Dat is een verantwoordelijkheid van premier Dick Schoof, naar wie niet alleen op Financiën onderzocht wordt om in te grijpen. Maar de jeune-premier wijst zoveel mogelijk naar Financiën, kennelijk in de hoop dat de gemeenschap overwacht.

Moddergevecht raakt monarchie

Het gepingpong tussen departementen motiveert het parlement tijdelijk om te gaan schrijven in de vrijheden van de Oranjes. Het moddergevecht werkt daarmee ook het gezin van de koning en de monarchie als geheel. Dat is een aanzienlijke prijs voor de hobby van een activistische prinses.

Het uitblijven van een verdediging van Laurentien door Schoof en eerder Rutte, zoals gebruikelijk bij leden van het Koninklijk Huis, valt op. Als de aantijgingen niet waar zijn, waarom laat dit kabinet de prinses dan zo lang bungelen? Als ze hout snijden, waarom grijpt dan niemand in?

In Den Haag wordt aannemelijk dat de prinses zelf inziet dat een praktische terug doen het beste is. Of dat de aard van het beestje is, is de vraag.

Als de nieuwe premier het koningshuis leuk vindt, zal hij het soms tegen zijn eigen leden moeten beschermen. Zoals Kok akte rond het huwelijk met Máxima, Balkenende akte met Mabel en Rutte richting het koningspaar in coronatijd.

Leiderschap richting de Oranjes, dat leer je niet op een cursus in het Catshuis.