Gedupeerde ouders

Toeslagenouders: laat wetenschappers kijken of onze kinderen terug naar huis kunnen

Veel ouders en kinderen die gedupeerd zijn door de toeslagenaffaire, zijn nog altijd van elkaar gescheiden. Zij willen dat de Rijksuniversiteit Groningen hun dossiers opnieuw bekijkt.

Marten van de Wier en Eva Stam4 april 2025, 16:24

Ouders die getroffen zijn door de toeslagenaffaire en bij wie de overheid kinderen heeft weggehaald, willen een onafhankelijk wetenschappelijk onderzoek naar hun dossiers. Dat moet de vraag beantwoorden hoe duizenden kinderen van hun ouders konden worden gescheiden. In een opiniestuk in Trouw roepen ze het kabinet op om de Rijksuniversiteit Groningen opdracht te geven voor zo’n onderzoek. Ze hopen dat dat kan helpen bij de hereniging met hun kinderen.

Kinderrechter en onderzoeker Bart Tromp zou zo’n onderzoek willen uitvoeren. Tromp en zijn collega’s kunnen niet beslissen of een kind terug mag naar de ouders, maar ze kunnen ouders wel een analyse van hun dossier geven waarmee ze zelf naar de rechter kunnen stappen.

Ondanks alle eerdere onderzoeken en rapporten moeten veel gedupeerde ouders nog steeds hun kinderen missen. In de affaire zijn zeker 3532 kinderen gedwongen uit huis geplaatst, zo concludeerde de commissie-Hamer vorige week. Waarschijnlijk zijn het er veel meer, zeker als ook de uithuisplaatsingen worden meegeteld die plaatsvonden in overleg met de ouders, maar vaak ook onder druk van jeugdzorg.

‘Mogelijk tienduizenden kinderen nog van ouders gescheiden’

Jurgen Deceuninck, een van de toeslagenouders achter de brief, denkt dat mogelijk tienduizenden kinderen nog altijd niet herenigd zijn met hun ouders. Een deel van hen is nog minderjarig. Deceuninck is een van de weinige toeslagenouders die wél het ouderlijk gezag terug heeft zijn kinderen van 10 en 11.

Maar het gaat niet alleen om het juridische herstel, benadrukt hij. Bij zowel minderjarige als meerderjarige kinderen moet de overheid zich inspannen om de relatie tussen ouders en kind te repareren. “Kinderen hebben trauma opgelopen door de uithuisplaatsing: trauma in de relatie met hun ouders en persoonlijk trauma”, zegt Deceuninck.

‘We willen weten wie waarvoor verantwoordelijk is’

De ouders zijn blij dat de commissie-Hamer vorige week concludeerde dat de toeslagenaffaire bij alle uithuisplaatsingen een rol heeft gespeeld. Maar het is niet genoeg, vinden ze. “Partijen wijzen nu naar elkaar, en wassen hun handen in onschuld. Wij willen weten wie waarvoor verantwoordelijk is”, zegt Deceuninck.

Daar komen ze alleen achter via een multidisciplinair onderzoek, zo denken de ouders, met experts op bijvoorbeeld het gebied van jeugdzorg, recht en (geestelijke) gezondheid. Daarbij willen ze dat alle dossiers van ouders die dat willen worden doorgelicht, zo schrijven ze.

Dat kost veel tijd, erkent Deceuninck. “Maar het moet in de tussentijd niet stilstaan. Terwijl de onderzoekers aan het werk zijn, kan meteen ook gestart worden met het herbeoordelen van de dossiers.”

Tromp ontwierp al eerder een onderzoek, dat niet door ging

Onderzoeker en rechter Tromp ontwierp in 2022 al samen met collega’s een onderzoeksopzet voor snel dossieronderzoek. Dat ging uiteindelijk niet door, maar de gedupeerde ouders zien dit in aangepaste vorm toch graag uitgevoerd.

Uit het rapport van Hamer is bekend dat de jeugdbeschermers en rechters vaak niet gezien hebben dat de problemen van ouders veroorzaakt werden door hun geldnood door alle onterechte terugvorderingen van de Belastingdienst. Tromp denkt dat zijn onderzoek beter duidelijk kan maken hoe dat precies kon gebeuren.

Wetenschappelijk onderzoek leidt niet automatisch tot hereniging, benadrukt Tromp. “Wij kunnen analyseren of er in een dossier schuldenproblematiek speelt.” Met die analyse kunnen ouders naar de rechter voor nieuwe beoordeling van hun zaak. Tromp denkt dat rechters op basis van die extra informatie meer ‘kunnen en durven beslissen’ dan nu het geval is. “Ik vind ook dat ouders daar recht op hebben.”

Lees ook:

Toeslagenouders: Rapport- Hamer is één ding, maar waar blijft de hereniging met onze kinderen?

Voor toeslagenouders met uithuisgeplaatse kinderen is de kous na het rapport van de commissie-Hamer niet af. De Kamer moet opdracht geven geven de gezinssituaties te proberen te herstellen, bepleiten zij. Lees hier hun opiniestuk.

Toeslagenaffaire laat zien dat jeugdzorg armoede negeert bij uit huis plaatsen kind

Bij veel kinderen die in de toeslagenaffaire uit huis zijn geplaatst, gaf hun plotselinge financiële nood de doorslag, stelt de commissie-Hamer. Wat zegt haar rapport over hoe jeugdbeschermers omgaan met gezinnen in armoede?