Twee opmerkelijke uitspraken van de Raad van State van 3 juni 2026 laten zien waar structurele fouten in de hersteloperatie zitten.

‍

1. De Dienst Toeslagen hoeft geen dwangsommen meer te betalen als zij te laat beslist over aanvragen voor werkelijke schade. Waarom niet? Omdat het systeem van schadeafhandeling zó overbelast is dat dwangsommen niet meer als prikkel functioneren kunnen. Ze werken averechts, want ze vertragen het proces.Resultaat: burgers hebben geen drukmiddel meer.

2. De gemiddelde wachttijd is 2 jaar en 3 maanden. Als er niets verandert, is het 18 jaar.

3. De alternatieve schaderoutes hebben geen wettelijke basis (Gelijkwaardig Herstel en MijnHerstel).

Duidelijk is wel: de Commissie Werkelijke Schade is buitenspel gezet. Naast dat de schaderoutes geen wettelijke basis hebben, is het zo dat de werkelijke schade ook niet uitbetaald wordt.

Voorbeeld van een ondernemer: hij is failliet gegaan, door de verdenking van fraudeur zijn. Verloor daarbij zijn twee-onder-een-kap woning, zijn banksaldo, al zijn bezittingen en zijn bedrijf. Zijn woning werd geveild. De bank kocht zijn pand voor 218.000 euro. Hij hield een schuld van 250.000 euro. Zijn beleggingsportefeuille van 43.000 euro, behorende bij de hypotheek, werd tot 0 gereduceerd door de kosten die de bank later opvoerde.Gevolg: hij had geen huis meer voor zijn gezin, werd gedwongen om in een schuur te gaan wonen. Hij kreeg een hersenbloeding. Zijn vrouw moest haar universitaire studie afbreken. Hij kreeg een brief in 2021 dat hij ten onrechte als fraudeur is behandeld.

Nu de schadeafhandeling:

Bij de alternatieve routes krijgt hij maximaal 35.000 euro als schadebedrag voor het verliezen van zijn bezittingen. Voor het verlies van zijn onderneming krijgt hij 3.000 euro.

De Commissie Werkelijke Schade nam deze werkelijke verliezen voor 75% mee. Er is nu geen andere manier dan naar de civiele rechter te gaan om de werkelijke schade te ontvangen.

Deze twee routes dekken de schade dus niet. Een individuele maatwerkoplossing voor deze situaties is toegezegd. Deze is er echter niet.

Ondernemers hebben het langste gewacht en krijgen nu een schadedwangbuis voorgeschoteld die niet past.

Tweede uitspraak:

Hoger beroep ongegrond, toch vergoeding van proceskosten

In de integrale beoordeling wordt er per jaar gekeken of er sprake is van terugvorderingen of andere problemen. Zonder inzicht in de feitelijke terugvorderingen kan dit moeilijk vastgesteld worden. Deze cruciale informatie (LIC-lijsten: overzichten van het Landelijk Incasso Centrum in Heerlen) is pas 15 dagen voor de zitting aangeleverd. De Afdeling verwijt de Dienst Toeslagen:- te late aanlevering van cruciale informatie- onnodige onduidelijkheid voor appellante- onbegrijpelijke nalatigheid in het controleren van de kernvraagDe Afdeling Toeslagen wordt veroordeeld tot het betalen van de proceskosten.https://lnkd.in/eXM-QufF

‍

Raad van State stopt dwangsommen bij vertraging toeslagenherstel

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft besloten dat de Dienst Toeslagen tijdelijk geen boetes hoeft te betalen. Dit geldt als de dienst te laat beslist over schadevergoedingen voor de toeslagenaffaire. De maatregel duurt tot 3 juni 2027. De rechter vindt dat deze boetes, ook wel dwangsommen genoemd, nu niet helpen om sneller te beslissen. De rechtszaken over deze boetes kosten juist zoveel tijd dat het echte herstelwerk nog meer vertraging oploopt.

De problemen zijn groot: gedupeerde ouders wachten gemiddeld meer dan twee jaar op een antwoord. Zonder veranderingen duurt het nog achttien jaar voordat alle aanvragen zijn afgehandeld. De rechter begrijpt de frustratie van de ouders heel goed, maar stelt dat de boetes hun doel missen. De Dienst Toeslagen moet de tijd gebruiken voor inhoudelijke besluiten in plaats van juridische discussies over termijnen.

Er is ook kritiek op de nieuwe herstelpaden die de overheid kiest. Volgens de rechter is voor deze nieuwe werkwijze eerst een wetswijziging nodig. De Dienst Toeslagen moet na een rechterlijke uitspraak nog steeds proberen binnen twee weken te beslissen. In 2027 wordt de situatie opnieuw beoordeeld om te zien of boetes dan wel weer effect hebben.

‍